Tương Ưng Sự Thật (SN 56): 131 bài kinh về Bốn Sự Thật

Vị trí trong Tương Ưng Bộ

Là chương cuối cùng, gom mọi giáo lý lại
Các chương lớn đều thuộc về một trong bốn sự thật
- Năm uẩn (SN 22), Sáu xứ (SN 35) → Khổ
- Duyên khởi (SN 12) → Nguyên nhân và Sự chấm dứt
- Các chương về Con đường (SN 45–55) → Đạo
Điệp khúc của cả chương: "Vì vậy, hãy nỗ lực để hiểu: đây là khổ, đây là nguyên nhân, đây là sự chấm dứt, đây là con đường"

Phẩm 1. Định (56.1–10): nên dùng tâm trí vào việc gì

Tu tập định để thấy đúng bốn sự thật SN 56.1
Sống tĩnh lặng (độc cư) để thấy đúng SN 56.2
Người tốt xuất gia là để hiểu bốn sự thật SN 56.3–4
Người tu chân chính là người hiểu bốn sự thật SN 56.5–6
Đừng nghĩ chuyện xấu, đừng suy đoán vô ích ("thế giới có vĩnh hằng không?"). Hãy nghĩ về bốn sự thật SN 56.7–8
Đừng cãi nhau. Hãy cùng bàn về bốn sự thật SN 56.9
Đừng nói chuyện phiếm (vua chúa, trộm cướp, ăn uống…). Hãy nói về bốn sự thật SN 56.10

Phẩm 2. Chuyển Pháp Luân (56.11–20): bài giảng đầu tiên và các định nghĩa

Kinh Chuyển Pháp Luân nên đọc trướcSN 56.11
Mọi vị Phật đều giác ngộ nhờ bốn sự thật với 12 hành tướng SN 56.12
Khổ được định nghĩa qua năm uẩn SN 56.13
Khổ được định nghĩa qua sáu xứ (sáu giác quan) SN 56.14
Phật hỏi các thầy: "Các ông có nhớ bốn sự thật ta dạy không?" SN 56.15–16
Vô minh = không biết bốn sự thật SN 56.17
Minh (hiểu biết) = biết bốn sự thật SN 56.18
Mỗi sự thật có vô số cách diễn đạt SN 56.19
Bốn sự thật là thật, không sai khác SN 56.20

Phẩm 3. Làng Koṭi (56.21–30): vì sao gọi là "cao quý"

Vì không hiểu bốn sự thật mà cả Phật lẫn chúng ta đã lang thang luân hồi rất lâu SN 56.21
Gọi là "Phật" vì đã hiểu trọn bốn sự thật SN 56.23–24
Chỉ khi biết và thấy bốn sự thật thì phiền não mới hết SN 56.25
Thương ai thì hãy khuyến khích người đó hiểu bốn sự thật SN 56.26
Gọi là "cao quý" vì chúng chân thật, và vì bậc cao quý (Phật) đã tìm ra SN 56.27–28
Bốn việc: Khổ cần hiểu, Tập cần bỏ, Diệt cần chứng, Đạo cần tu nên đọc trướcSN 56.29
Ngài Gavampati: thấy một sự thật là thấy cả bốn SN 56.30

Phẩm 4. Rừng Simsapā (56.31–40): những ví dụ thúc giục

Nắm lá trong tay và lá trong rừng: Phật chỉ dạy những gì cần cho việc hết khổ nên đọc trướcSN 56.31
Không thể đựng nước bằng giỏ lá. Cũng không thể hết khổ nếu không hiểu bốn sự thật SN 56.32
Cây gậy ném lên trời, lúc rơi đầu này lúc rơi đầu kia: chúng sinh trôi lăn hết đời này sang đời khác SN 56.33
Nếu áo đang cháy trên đầu, vẫn nên ưu tiên hiểu bốn sự thật hơn SN 56.34
Dù phải chịu ba trăm ngọn giáo mỗi ngày suốt trăm năm để đổi lấy hiểu biết này, vẫn đáng. Nhưng thật ra hiểu bốn sự thật đi cùng niềm vui và hạnh phúc, không đi cùng đau đớn SN 56.35
Lấy hết cỏ cây cả xứ Ấn Độ vót thành que cũng không đủ để đếm các sinh vật dưới biển: cõi khổ rộng lớn như vậy. Người thấy bốn sự thật thì thoát khỏi cõi ấy SN 56.36
Bình minh báo trước mặt trời mọc, chánh kiến báo trước sự giác ngộ nên đọc trướcSN 56.37
Chưa có mặt trời, mặt trăng thì thế gian tối tăm. Chưa có Phật thì chưa ai nói ra bốn sự thật SN 56.38
Người chưa thấy bốn sự thật cứ ngước nhìn mặt người khác mà nghĩ "chắc ông này biết", như bông gòn trước gió. Người đã thấy như cột sắt đóng sâu xuống đất SN 56.39
Người vững bốn sự thật thì không ai tranh luận làm lay chuyển được SN 56.40

Phẩm 5. Vực thẳm (56.41–50): những hình ảnh mạnh nhất

Người ngồi bên hồ sen suy đoán về thế giới, thấy cả một đạo quân chui vào cuống sen, tưởng mình điên. Phật: đừng suy đoán những chuyện như vậy, hãy suy ngẫm bốn sự thật SN 56.41
Trên núi, Phật chỉ vực sâu: có một vực sâu hơn, đó là vực sinh, già, chết nên đọc trướcSN 56.42
Có một sức nóng còn ghê gớm hơn địa ngục lửa: sức nóng của sinh, già, chết SN 56.43
Muốn lên tầng trên phải xây tầng dưới trước. Muốn hết khổ phải hiểu bốn sự thật trước SN 56.44
Các chàng trai Licchavi bắn tên từ xa xuyên lỗ khóa không trượt phát nào. Khó hơn là chẻ sợi lông đuôi ngựa làm bảy rồi dùng đầu sợi này xuyên đầu sợi kia. Thấy bốn sự thật còn khó hơn thế SN 56.45
Bóng tối giữa các vì sao cũng không tối bằng bóng tối của người không thấy bốn sự thật SN 56.46
Con rùa một mắt (người Việt quen gọi là rùa mù) trăm năm ngoi lên một lần, chui đầu đúng vào lỗ của tấm ách trôi giữa biển. Được làm người, có Phật ra đời, giáo pháp sáng tỏ đều hiếm như vậy nên đọc trướcSN 56.47–48
- Câu kết 56.48: "Và bây giờ, các ông đã được sinh làm người. Một vị Phật đã ra đời. Giáo pháp đang sáng tỏ"
Khổ còn lại của người đã thấy bốn sự thật chỉ như 7 hạt sỏi so với núi Tu-di SN 56.49–50

Phẩm 6. Chứng ngộ (56.51–60): khổ còn lại nhỏ bé thế nào

Cùng một ý, mười hình ảnh so sánh: khổ còn lại của người đã thấy bốn sự thật chỉ như…
- Bụi dưới móng tay so với quả đất SN 56.51
- Giọt nước trên ngọn cỏ so với cả hồ lớn SN 56.52
- Vài giọt nước so với chỗ các sông lớn hợp dòng SN 56.53–54
- Vài hạt táo so với mặt đất SN 56.55–56
- Vài giọt nước so với đại dương SN 56.57–58
- Bảy hạt sỏi so với dãy Himalaya SN 56.59–60

Phẩm 7–10. Ví dụ hạt gạo sống (56.61–101): "Ít người làm được, nhiều người không"

Hình ảnh chung: Phật lấy chút bụi lên móng tay. Bụi trên móng tay thì ít, đất thì nhiều
Lý do cho mọi trường hợp: vì họ chưa thấy bốn sự thật
Về hoàn cảnh: ít người sinh làm người, ít người sinh ở vùng trung tâm có học vấn, có đạo lý, ít người có trí tuệ SN 56.61 SN 56.62 SN 56.63
Về giới: ít người tránh rượu bia, tránh sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói chia rẽ, nói ác, nói vô ích SN 56.64 SN 56.71–77
Về hiếu kính: ít người kính cha mẹ, kính người tu, kính bậc trưởng thượng SN 56.66–70
Về đời sống người tu: ăn đúng giờ, không dùng hương phấn, không ca múa, không giường cao, không nhận vàng bạc, gạo sống, thịt sống, đất ruộng, nô tỳ, gia súc… SN 56.78–91
Về nghề nghiệp: ít người tránh buôn gian, cân sai, hối lộ, lừa đảo, bạo lực SN 56.92–101

Phẩm 11. Năm nẻo (56.102–131): đi về đâu sau khi chết

Năm nẻo: địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, người, trời
Cấu trúc lặp lại: chết từ nẻo này, sinh vào nẻo kia
Kết luận chung: người chết đi được tái sinh vào cõi lành thì ít, vào cõi khổ thì nhiều SN 56.102
Lý do vẫn là: vì chưa thấy bốn sự thật