Tập (Samudaya)

Sự thật về nguồn gốc của khổ: nguyên nhân của khổ là tham ái.

Việc cần làm với sự thật này: cần buông bỏ (SN 56.29).

• Ba loại ái SN 56.11
  • Ái dục: thèm khoái lạc qua giác quan (ăn ngon, lướt mạng không dừng)
  • Hữu ái: muốn được tồn tại, muốn "là ai đó" (muốn được công nhận, muốn sống mãi)
  • Phi hữu ái: muốn biến mất, muốn chối bỏ ("giá mà tôi không tồn tại")
• Vô minh: không biết bốn sự thật, là gốc rễ sâu nhất SN 56.17
• Duyên khởi: mọi thứ sinh ra do điều kiện SN 12.2
  • Nguyên lý: "Cái này có thì cái kia có. Cái này sinh thì cái kia sinh. Cái này không thì cái kia không. Cái này diệt thì cái kia diệt" SN 12.21
  • 12 mắt xích: Vô minh → Hành → Thức → Danh sắc → Sáu xứ → Xúc → Thọ → Ái → Thủ → Hữu → Sinh → Già chết, sầu bi khổ não
  • Chỗ then chốt cho người thường: giữa Thọ và Ái
    • Có cảm giác dễ chịu là chuyện bình thường. Thèm thêm nữa mới thành vấn đề
    • Thấy được khoảnh khắc này là có thể "cắt dây xích"
  • Con đường cổ dẫn tới thành phố cổ: Phật không phát minh ra chân lý, ngài tìm lại con đường đã bị lãng quên SN 12.65
• Nghiệp (Kamma)
  • "Nghiệp chính là ý muốn (tác ý)" AN 6.63
  • Việc làm có chủ ý thì để lại hậu quả, như gieo hạt nào gặt quả nấy
  • Nghiệp không phải định mệnh: nắm muối bỏ vào ly nước thì mặn, bỏ xuống sông Hằng thì không mặn AN 3.100
• Luân hồi
  • Vì không hiểu bốn sự thật mà ta và các ông lang thang qua bao đời SN 56.21
  • Như cây gậy ném lên trời, lúc rơi đầu này, lúc rơi đầu kia SN 56.33